जीवन चक्रमा आधारित सामुदायिक स्वास्थ्य कार्यक्रम: सिकाइ साझा गोष्ठी सम्पन्न
महेन्द्र श्रेष्ठ
दोलखा — जीवन चक्रमा आधारित सामुदायिक स्वास्थ्य कार्यक्रमअन्तर्गत प्राप्त अनुभव, उपलब्धि र चुनौतीहरूलाई समेट्दै सिकाइहरू आदान–प्रदान गर्ने उद्देश्यले दोलखामा एक विस्तृत गोष्ठी सम्पन्न भएको छ। स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि, स्वास्थ्यकर्मी, महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका, विभिन्न संघ–संस्थाका प्रतिनिधि तथा समुदायका अगुवाहरूको उल्लेखनीय सहभागितामा कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो।
गोष्ठीमा कार्यक्रम कार्यान्वयनका क्रममा हासिल भएका उपलब्धिहरू प्रस्तुत गरिएका थिए। सहभागीहरूले समुदायमा स्वास्थ्य सेवाप्रति पहुँच विस्तार हुनुका साथै जनचेतनामा आएको सकारात्मक परिवर्तनलाई महत्वपूर्ण उपलब्धिको रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
विशेषगरी मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य सुधार, पोषणसम्बन्धी सचेतना, सरसफाइ अभ्यास तथा रोग रोकथामका क्षेत्रमा कार्यक्रमले प्रभावकारी भूमिका खेलेको अनुभवहरू प्रस्तुत गरिएका थिए।
विभिन्न वडाबाट आएका प्रतिनिधिहरूले आफ्नो क्षेत्रमा लागू भएका अभ्यास, सफलताका उदाहरण र भोगिएका चुनौतीहरू खुलेर राखेका थिए। केही स्थानमा स्रोतसाधनको अभाव, जनशक्ति व्यवस्थापनको समस्या तथा भौगोलिक विकटताका कारण सेवा प्रवाहमा कठिनाइ रहेको उल्लेख गरियो। यद्यपि समुदायको सक्रिय सहभागिताले ती चुनौतीहरू समाधानतर्फ उन्मुख भएको सहभागीहरूले बताएका छन्।
कार्यक्रममा वक्ताहरूले स्वास्थ्य सेवा केवल स्वास्थ्य संस्थामा सीमित नभई समुदायमै केन्द्रित हुनुपर्ने धारणा राख्दै यस्ता कार्यक्रमहरूले दिगो परिवर्तन ल्याउन सक्नेमा जोड दिएका थिए। स्थानीय तह, स्वास्थ्य संस्था र समुदायबीचको सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउँदै कार्यक्रमलाई दीर्घकालीन रूपमा सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको थियो।
गोष्ठीमा प्रस्तुत सुझावहरूमा स्वास्थ्य सेवामा समान पहुँच सुनिश्चित गर्ने, स्थानीय स्रोतसाधनको अधिकतम उपयोग गर्ने, नियमित अनुगमन तथा मूल्याङ्कनलाई प्रभावकारी बनाउने तथा समुदायमा आधारित सचेतनामूलक गतिविधिहरूलाई अझ सशक्त बनाउने विषयहरू समेटिएका थिए।
कार्यक्रमका क्रममा बैतेश्वर गाउँपालिका र धुलिखेल अस्पतालबीच कार्यक्रम कार्यान्वयनसम्बन्धी सहमति (सम्झौता) समेत सम्पन्न भएको छ। धुलिखेल अस्पताल दोलखाका प्रमुख डा. विराट आचार्यले स्वागत मन्तव्य राख्दै सामुदायिक स्वास्थ्य सुधारमा सहकार्यको आवश्यकता रहेको व्यक्त गर्नुभयो। साथै अन्य स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले पनि आ–आफ्नो क्षेत्रका अनुभव र स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी प्रस्तुत गरेका थिए।
धुलिखेल अस्पतालका कार्यक्रम संयोजक विष्णु पौडेल, डा. सुनिला शाक्य तथा Possible संस्थाकी दीक्षा शर्माले कार्यक्रमसम्बन्धी प्रस्तुतीकरण गर्नुभएको थियो। विष्णु पौडेलकै सहजीकरणमा प्यानल छलफल समेत सञ्चालन गरिएको थियो।
कार्यक्रमको अन्त्यमा सहभागीहरूले प्राप्त सिकाइलाई व्यवहारमा उतार्दै आगामी दिनमा अझ प्रभावकारी, समावेशी र दिगो स्वास्थ्य सेवा प्रवाहका लागि सहकार्यलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।
आयोजक पक्षले पनि प्राप्त सुझावहरूलाई आगामी योजनामा समेट्दै कार्यक्रमलाई थप सुदृढ बनाउने विश्वास व्यक्त गरेको छ।
