दोलखामा खड्ग जात्रा उत्साहका साथ सम्पन्न।
महेन्द्र श्रेष्ठ / दोलखा
दोलखा। ऐतिहासिक नगरी दोलखामा विजयादशमीको भोलिपल्ट मनाइने परम्परागत खड्ग जात्रा उत्साहका साथ सम्पन्न भएको छ। धार्मिक आस्था, ऐतिहासिक महत्त्व र नेवार समुदायको मौलिक संस्कृतिसँग जोडिएको यस जात्राले दोलखाको सांस्कृतिक पहिचानलाई जीवन्त बनाएको छ।
खड्ग जात्रा दोलखाको पुरानो धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परामध्ये एक हो। जात्राका क्रममा परम्परागत वेशभूषामा सजिएका खड्गधारीहरूले हातमा खड्ग (तरबार) लिएर विभिन्न टोल तथा धार्मिक स्थलमा नृत्य प्रस्तुत गरेका थिए। परम्परागत बाजागाजासहित प्रस्तुत गरिने खड्ग नृत्यले जात्राको रौनक बढाएको थियो।
स्थानीय धार्मिक मान्यताअनुसार खड्ग जात्रालाई असत्यमाथि सत्य र अधर्ममाथि धर्मको विजयको प्रतीकका रूपमा लिने गरिन्छ। जात्रासँग जोडिएका धार्मिक विधि, खड्ग प्रदर्शन र परम्परागत प्रस्तुतिले पुस्तौँदेखि चल्दै आएको सांस्कृतिक विरासतलाई निरन्तरता दिँदै आएका छन्।
जात्रालाई व्यवस्थित रूपमा सम्पन्न गर्न भीमेश्वर नगरपालिका–२ का वडा अध्यक्ष स्टालिन श्रेष्ठलगायत स्थानीय बासिन्दा सक्रिय रूपमा खटिएका थिए। स्थानीय समुदायको सहभागिता र सहयोगले जात्रा सञ्चालन तथा परम्पराको निरन्तरतामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
खड्ग जात्रा धार्मिक उत्सव मात्र नभई दोलखाको ऐतिहासिक गौरव, सामाजिक एकता र सांस्कृतिक पहिचानको प्रतीकसमेत हो। यस्ता मौलिक जात्राले नयाँ पुस्तालाई आफ्नो इतिहास, परम्परा र संस्कृतिसँग जोड्न मद्दत पुर्याउँछन्।
पछिल्लो समय मौलिक संस्कृति संरक्षणको आवश्यकता बढिरहेका बेला खड्ग जात्राको निरन्तरताले दोलखाको सांस्कृतिक सम्पदाको महत्त्वलाई थप उजागर गरेको छ। जात्रासँग सम्बन्धित ऐतिहासिक विवरण, धार्मिक विधि र परम्परागत नृत्यको अभिलेखीकरण तथा प्रचारप्रसार गर्न सके यसको महत्त्व भावी पुस्तासम्म पुर्याउन सकिनेछ।
दोलखाको खड्ग जात्रा सम्पन्न भएसँगै ऐतिहासिक नगरीको मौलिक संस्कृति र परम्पराको संरक्षणमा स्थानीय समुदायको भूमिका फेरि एकपटक महत्त्वपूर्ण देखिएको छ।
