एक–एक रुपैयाँ जोडेर बनाइएको भवन आज घाउ बोकेर उभिएको छ।

एक–एक रुपैयाँ जोडेर बनाइएको भवन आज घाउ बोकेर उभिएको छ।
सिन्धुली एमाले पार्टी कार्यालयमा पुग्दा देखिएको दृश्यले मन छोयो, पुनःनिर्माणका लागि फेरि जुट्दैछन् नेता–कार्यकर्ता ।

सिन्धुली ।

महेन्द्र श्रेष्ठ ..
केही भवनहरू हेर्दा केवल भवन देखिँदैनन्, तिनभित्र धेरै मानिसका सपना, पसिना, संघर्ष र सम्झना देखिन्छन्। सिन्धुलीमा रहेको नेकपा (एमाले) जिल्ला पार्टी कार्यालयको भवन पनि त्यस्तै एउटा भवन हो—जसको प्रत्येक इँटामा कसैको सहयोग, कसैको श्रम र कसैको विश्वास जोडिएको छ।
वर्षौँअघि पार्टीका नेता, कार्यकर्ता, सदस्य, शुभेच्छुक तथा समर्थकहरूले आफ्नो सामर्थ्यअनुसार एक रुपैयाँ, दुई रुपैयाँ गर्दै सहयोग जुटाएर निर्माण गरेको यो भवन आज क्षतिग्रस्त अवस्थामा उभिएको देख्दा मन भारी हुन्छ। भदौ २४ गतेको तोडफोड तथा विध्वंसका क्रममा देशका विभिन्न राजनीतिक दलका कार्यालय तथा अन्य संरचनामा क्षति पुगेको विषय सार्वजनिक भएको छ।

तर मेरो आँखाले सिन्धुलीको त्यो भवनमा केवल भत्किएको संरचना देखेन।
मैले त्यहाँ वर्षौँअघि एक–एक रुपैयाँ जोडेर भवन बनाउनेहरूको पसिना देखेँ।
मैले त्यहाँ आफ्नो कमाइबाट थोरै रकम छुट्याएर सहयोग गर्ने कुनै किसानको अनुहार सम्झिएँ।
कसैले दिएको दुई रुपैयाँ, पाँच रुपैयाँ, दश रुपैयाँ सम्झिएँ।
कसैले पैसा दिन नसकेर श्रम दिएको होला।
कसैले आफ्नो समय दिएको होला।
कसैले पार्टीप्रतिको विश्वासले निर्माण सामग्री जुटाएको होला।
ती सबै साना–साना योगदान जोडिँदा बनेको थियो त्यो भवन।
आज त्यही भवनको अवस्था देख्दा प्रश्न उठ्छ—
के एउटा भवन भत्किँदा त्यससँग जोडिएका हजारौँ सम्झना पनि भत्किन्छन्?

सायद भत्किँदैनन्।
त्यसैले त भवन क्षतिग्रस्त भएर पनि उभिएको छ।
भित्तामा चोट छ, तर इतिहास बाँकी छ।
ढोका–झ्यालमा क्षतिको निशान छ, तर सम्झना बाँकी छ।

कोठाहरू सुनसान देखिन्छन्, तर ती कोठामा बिताएका वर्षहरूको कथा अझै जीवित छ।
पार्टी कार्यालयभित्र छिर्दा मन भारी भयो
सिन्धुलीलाई आफ्नो कर्मथलो र बसाइँको एउटा महत्वपूर्ण ठाउँका रूपमा जोडेर हेर्दै आएको मेरो लागि यो भवनसँगको सम्बन्ध सामान्य थिएन। केही दिनअघि समाजसेवी तथा पूर्व पत्रकार महासंघका अध्यक्ष एवं केन्द्रीय सदस्य ध्वारिका काफ्लेसँगै पार्टी कार्यालय पुग्ने अवसर मिल्यो।
बाहिरबाट भवन हेर्दा पनि क्षतिको अनुमान गर्न सकिन्थ्यो। तर भित्र प्रवेश गरेपछि देखिएको अवस्था झन् पीडादायी थियो।
हामी केहीबेर त्यहीँ बस्यौँ।
बोल्न मन लागेन।
वरिपरि हेरिरह्यौँ।
कहिले बैठक बसेका कोठाहरू, कहिले नेता–कार्यकर्ता भेटिने ठाउँ, कहिले योजना र संगठनका विषयमा छलफल हुने ठाउँ—आज त्यही ठाउँमा क्षतिको चिन्ह देखिन्थ्यो।
मनमा एउटा अनौठो खालीपन पैदा भयो।
‘यो त आफ्नै घर भत्किएको जस्तो रहेछ।’
किनभने पार्टी कार्यालय भनेको केवल राजनीतिक दलको कार्यालय मात्र होइन। लामो समयसम्म त्यसमा जोडिएका मानिसका लागि त्यो भेटघाट गर्ने ठाउँ, सुख–दुःख बाँड्ने ठाउँ र आफ्ना राजनीतिक जीवनका धेरै महत्वपूर्ण क्षणहरूको साक्षी पनि हुन्छ।
त्यही भएर त्यो क्षतिग्रस्त भवनभित्र केही समय बस्दा मनमा अनेकौँ कुरा खेलिरहे।
भवनभन्दा ठूलो थियो त्यसको कथा
कुनै समय यही भवन बनाउन कति दुःख गरिएको थियो होला?
कसले पहिलो सहयोग गर्‍यो होला?
कसले चन्दा संकलन गर्न घर–घर पुग्यो होला?
कसैले एक रुपैयाँ दिँदा त्यसलाई पनि सम्मानका साथ स्वीकारियो होला। कसैले दुई रुपैयाँ थप्दा त्यसलाई पनि भवन निर्माणको इँटाजस्तै मानेर जम्मा गरिएको होला।
त्यसरी जम्मा भएको रकमबाट बनेको भवन आज क्षतिग्रस्त हुँदा पीडा हुनु स्वाभाविक हो।
किनकि सानो रकमले ठूलो भवन बनाउन सकिन्छ, तर ठूलो क्षतिले त्यो भावनालाई सजिलै मेटाउन सक्दैन।
आज भवनका भित्ताहरूले मौन भएर मानौँ पुराना दिनहरू सम्झाइरहेका छन्।
‘मलाई बनाउन तिमीहरूले कति दुःख गरेका थियौ,’
भित्ताहरूले भनिरहेका छन् जस्तो लाग्छ।
‘आज मलाई फेरि उठाउन पनि तिमीहरू नै आउनू।’
सायद यही मौन आवाज सुनेर अहिले पार्टीका पदाधिकारी, सदस्य, शुभेच्छुक र अभियानमा जोडिएका व्यक्तिहरू फेरि जुटिरहेका छन्।
कार्यालय सचिवसँगको कुराकानीमा पनि यही जानकारी पाइयो—क्षतिग्रस्त भवनलाई फेरि पहिलेकै अवस्थामा फर्काउने प्रयास भइरहेको छ। पार्टीका पदाधिकारी, सदस्य, शुभेच्छुक तथा अभियानमा सक्रिय व्यक्तिहरू पुनःव्यवस्थापनका लागि दिनरात खटिरहेका छन्।
भत्किएको भवनले फेरि मानिसहरूलाई जोड्दैछ
विचित्र संयोग छ।
जुन भवन मानिसहरूको सामूहिक सहयोगबाट बनेको थियो, आज त्यही भवनको पुनःस्थापनाले फेरि मानिसहरूलाई एक ठाउँमा ल्याइरहेको छ।
हिजो भवन बनाउन जुटेका हातहरू आज त्यसलाई उठाउन जुट्दैछन्।
हिजो एक रुपैयाँ दिनेहरूका सन्तान आज त्यस भवनको पुनःनिर्माणको कथा सुन्दैछन्।
हिजो श्रमदान गर्नेहरू आज फेरि आफ्ना अनुभव सुनाउँदैछन्।
यो केवल मर्मतको काम होइन।
यो सम्झना जोगाउने काम हो।
यो इतिहास जोगाउने काम हो।
यो सामूहिक योगदानको सम्मान गर्ने काम हो।
अध्यक्ष भेट्न खोज्दा अर्कै पीडाको खबर
जिल्ला पार्टी अध्यक्षलाई पनि भेटेर भवनको अवस्थाबारे बुझ्ने इच्छा थियो। तर भेट हुन सकेन।
बुझ्दा उहाँ भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित धादिङ–रसुवा क्षेत्रतर्फ पुगेर विपद् प्रभावित नागरिकको अवस्था बुझ्ने तथा राहत–उद्धारका काममा सक्रिय रहनुभएको जानकारी पाइयो। भदौ १० को बाढीले रसुवा, नुवाकोट, धादिङलगायत क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको सार्वजनिक विवरणहरू छन्।

एउटा भवन आफ्नै आँखाअगाडि क्षतिग्रस्त भएको पीडा एकातिर छ। अर्कोतिर बाढीले घरबार, सम्पत्ति र आफन्त गुमाएका मानिसहरूको पीडा छ।
यस्ता घटनाले मान्छेलाई एउटा कुरा सिकाउँछन्—
संरचना भत्किन सक्छ, जीवन अस्तव्यस्त हुन सक्छ, तर संकटको समयमा मानवीय संवेदना र सहयोगको हात रोक्नु हुँदैन।
अब फेरि उभिनुपर्नेछ
सिन्धुलीको त्यो भवन अहिले जस्तो अवस्थामा सधैँ रहने छैन।H
एक दिन फेरि त्यहाँ रंग लाग्नेछ।
भित्ताहरू सफा हुनेछन्।
ढोका–झ्याल फेरि मिल्नेछन्।
कोठाहरू व्यवस्थित हुनेछन्।
बैठक बस्ने टेबल–कुर्सी फेरि सजिनेछन्।