काठमाडौं, २०८२ भदौ २२ गते । राजधानी काठमाडौं आज दिनभर ‘Gen Z’ आन्दोलनले तातेको छ । माइतीघर, नयाँ बानेश्वरदेखि संसद भवन वरपरसम्म हजारौं युवा सडकमा उत्रिएपछि राजधानी तनावग्रस्त बनेको छ । सरकारद्वारा फेसबुक, युट्युब, ट्वीटर (एक्स), टिकटकसहित २६ सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्ध गरिएको निर्णयविरुद्ध सुरु भएको आन्दोलन सुरक्षा निकायसँग भीषण झडपमा परिणत भएको हो ।
प्रदर्शनकारीलाई तितर–बितर पार्न प्रहरीले प्रारम्भमै आँसु ग्यास र पानीको फोहोरा प्रयोग गर्यो । तर भीड अझ बढ्दै गएपछि रबरको गोली चलाइयो र अन्ततः वास्तविक गोलीसमेत प्रयोग भएको छ । प्रारम्भिक विवरणअनुसार कम्तीमा १८ जनाको ज्यान गएको छ भने सयौं घाइते भएका छन् । मृतकमध्ये धेरैजसो विद्यार्थी र युवा रहेका छन् । केही प्रहरी समेत घाइते भएका पुष्टि भएको छ ।
आन्दोलनमा उत्रिएका युवाहरूले स्पष्ट मागहरू अघि सारेका छन् । उनीहरूको पहिलो र मुख्य माग भनेको सामाजिक सञ्जालमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध तत्काल फिर्ता लिनुपर्ने हो । उनीहरूका अनुसार सामाजिक सञ्जाल सूचना, विचार र सिर्जनशीलताको प्रमुख प्लेटफर्म भएको हुँदा यसलाई बन्द गर्नु अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथिको आघात हो । दोस्रो, देशमा व्यापक रुपमा फैलिएको राजनीतिक भ्रष्टाचार र प्रशासनिक अनियमितताको अन्त्य गर्नुपर्ने माग गरिएको छ । तेस्रो, युवाहरूमाथि देखिएको बेरोजगारी संकट समाधान गर्न रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्नुपर्ने र शिक्षा प्रणालीमा सुधार गरेर गुणस्तरीय तथा व्यवहारिक शिक्षा उपलब्ध गराउनुपर्ने उनीहरूको आवाज छ । चौथो, सांस्कृतिक स्वतन्त्रता र समान अवसर सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा उनीहरूले जोड दिएका छन् । पाँचौं, नेताका परिवार र विशेषाधिकार प्राप्त वर्गविरुद्ध आवाज उठाउँदै उनीहरूले राजनीतिक परिवारवाद (Nepotism) अन्त्य गर्नुपर्ने स्पष्ट माग गरेका छन् । सामाजिक सञ्जालमा अहिले #Nepobaby र #GenZRevolt ह्यासट्याग अभियानका रूपमा फैलिएको छ ।
आन्दोलन शान्तिपूर्ण ढंगले अघि बढाइरहेको युवाहरूले दाबी गरेका छन् । उनीहरूले यो आन्दोलन कुनै पनि दलको आडमा नभई स्वतन्त्र युवा पुस्ताको आवाजका रूपमा अघि बढिरहेको प्रष्ट पारेका छन् । तर प्रहरीले अत्यधिक बल प्रयोग गरेपछि स्थिति नियन्त्रणभन्दा बाहिर गएको हो ।
राजधानीमा बनेको यो तनावग्रस्त अवस्थालाई नियन्त्रणमा लिन सरकारले संसद भवन वरपर कर्फ्यु जारी गरेको छ र सेना समेत परिचालन गरेको छ । राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले प्रहरीद्वारा गरिएको गोली प्रहारलाई दुर्भाग्यपूर्ण भन्दै तत्काल संयम अपनाउन सरकारलाई आग्रह गरेको छ ।
यसबीच, काठमाडौं महानगर प्रमुख बालेन्द्र शाह, नेपाल विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङ र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले यो आन्दोलनप्रति ऐक्यबद्धता जनाएका छन् । उनीहरूले युवाहरूको मागलाई सम्बोधन नगरी दमन गर्ने प्रयासले समस्या समाधान नहुने चेतावनी दिएका छन् ।
आजको घटनाले राजधानी अशान्त मात्र बनाएको छैन, देशभरका युवाहरूलाई पनि आक्रोशित पारेको छ । विश्लेषकहरूले यो आन्दोलन छोटो अवधिमा रोक्न कठिन देखिएको बताइरहेका छन् । सरकार युवाहरूको माग सम्बोधन गरेर शान्तिपूर्ण वार्ताको बाटो नअपनाए आन्दोलन अझै व्यापक हुनसक्ने प्रबल सम्भावना देखिएको छ ।
