राताे मच्छिन्द्रनाथ दर्शन : परम्परा, आस्था र सांस्कृतिक एकताको पुनःस्मरण
काठमाडौं महानगरपालिकाकी कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल अभयपुर शहर, दोलखा पुगेर राताे मच्छिन्द्रनाथको दर्शन गर्नु केवल एक औपचारिक भ्रमण मात्र होइन, हाम्रो सांस्कृतिक इतिहाससँग जोडिएको गहिरो आस्था र परम्पराको पुनःस्मरण पनि हो।
राताे मच्छिन्द्रनाथ, जसलाई नेवार समुदायमा “बुङ्गदेव” भनेर पनि चिनिन्छ, वर्षा, सहकाल र समृद्धिका देवताको रूपमा पूजिँदै आएका छन्। यसको इतिहास करिब पाँच सय वर्षभन्दा पुरानो मानिन्छ। काठमाडौँ उपत्यकामा विशेषगरी पाटन क्षेत्रमा सुरु भएको राताे मच्छिन्द्रनाथ जात्रा नेपालको सबैभन्दा लामो र महत्वपूर्ण जात्रामध्ये एक हो। किंवदन्ती अनुसार, देशमा लामो समयसम्म खडेरी परेपछि गुरु गोरखनाथलाई प्रसन्न पार्न मच्छिन्द्रनाथलाई यहाँ ल्याइएको थियो, जसपछि वर्षा भई जनजीवन सहज बनेको विश्वास गरिन्छ।
यही आस्था र परम्परा समयसँगै उपत्यकाबाहिरका विभिन्न स्थानमा पनि फैलिएको छ। दोलखाको अभयपुरमा मनाइने राताे मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा पनि त्यही सांस्कृतिक निरन्तरताको एउटा जीवित उदाहरण हो। यहाँको रथ उकालो–ओरालो बाटो हुँदै तानिन्छ, जसले स्थानीय समुदायको श्रम, एकता र श्रद्धालाई झल्काउँछ।
भीमेश्वर नगरपालिका–२ का वडा अध्यक्ष स्टालीन श्रेष्ठले सुनिता डंगोललाई स्वागत गर्नुले स्थानीय तह र महानगरबीचको सांस्कृतिक सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाएको छ। यस्तो सहभागिताले परम्परागत सम्पदाको संरक्षण, प्रवर्द्धन र पुस्तान्तरणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास गर्न सकिन्छ।
यसरी, अभयपुरमा गरिएको राताे मच्छिन्द्रनाथको दर्शन केवल धार्मिक आस्था मात्र नभई, नेपाली समाजको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र सामुदायिक एकताको प्रतीकको रूपमा समेत महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ।
