दोलखा / — आज कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीका दिन देशभर काग तिहार मनाइँदैछ। यो दिन यमपञ्चक अर्थात् तिहारको पहिलो दिन पनि हो। यस दिनलाई “काग तिहार” भनेर चिनिन्छ।
हिन्दू परम्परा अनुसार कागलाई सन्देशवाहक र सतर्कताको प्रतीकका रूपमा मानिन्छ। पुराणहरूमा उल्लेख भएअनुसार, काग यमराजका दूत हुन्, जसले शुभ-अशुभ घटनाको सूचना पुर्याउने काम गर्छन्। त्यसैले आजको दिनमा कागलाई मीठा-मीठा खानेकुरा चढाएर पूजा गर्ने चलन रहेको छ।
घर-घरमा बिहानै उठेर कागका लागि परिकार तयार पारिन्छ र घरको छत, बारन्दा वा आँगनमा राखिन्छ। यसरी कागलाई सम्मान दिँदा घरमा शुभता, शान्ति र सन्देशका माध्यमले सबैलाई सतर्क रहने शक्ति प्राप्त हुने जनविश्वास छ।
तिहारको पहिलो दिनदेखि सुरु हुने यो पर्व पाँच दिनसम्म मनाइन्छ — क्रमशः काग तिहार, कुकुर तिहार, लक्ष्मी पूजा, गाई पूजा र भाइटीका। यसले प्रकृति, जनावर, देवीदेवता र परिवारका सदस्यबीचको आत्मीय सम्बन्धलाई जोड्ने सन्देश दिन्छ।
आजको दिनले मानिसहरूलाई सन्देशको मूल्य बुझ्न, प्रकृतिप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्न र जीवनमा सतर्क रहन प्रेरणा दिन्छ।
