अभयपुरको मुटुमा झल्किएको परम्परा, सम्झनामा बाँचेको बाल्यकाल
महेन्द्र श्रेष्ठ
अभयपुर, दोलखा बजारको सांस्कृतिक धड्कन झल्काउने यो तस्बिर केवल एउटा फोटो मात्र होइन, एउटा समय, भावना र परम्पराको जीवित दस्तावेज हो।
यसमा भाइ सलिन श्रेष्ठ र मेरा छोरा सुसेन श्रेष्ठको बाल्यकालीन अवस्था कैद भएको छ, जहाँ उहाँहरूकाे अनुहारमा देखिएको सरलता, निष्कपटता र उत्साहले त्यो समयको सुन्दरता स्पष्ट रूपमा बयान गर्छ।
यो तस्बिर रातो मच्छिन्द्रनाथ जात्रा को अवसरमा खिचिएको हो, जुन हरेक वर्ष चैत महिनामा अभयपुरमा विशेष रूपमा मनाइन्छ। करिब ९ दिनसम्म सञ्चालन हुने यो जात्रा स्थानीयवासीहरूको आस्था, विश्वास र एकताको प्रतीकका रूपमा परिचित छ।
हरेक वर्ष देवताको रथ नगरका विभिन्न टोलहरूमा घुमाइन्छ। श्रद्धालुहरू भेला भई भक्ति भावका साथ रथ तान्ने, पूजा–आराधना गर्ने र आफ्ना मनोकामना व्यक्त गर्ने परम्परा आजसम्म निरन्तर चलिरहेको छ।
इतिहासलाई फर्केर हेर्दा, रातो मच्छिन्द्रनाथलाई वर्षा, सहकाल र समृद्धिका देवताको रूपमा पूजा गरिन्छ। विशेषगरी नेवार समुदायमा उहाँको गहिरो धार्मिक महत्त्व रहेको छ। परम्पराअनुसार, लामो समयअघि खडेरी र अनावृष्टिबाट पीडित जनजीवनलाई बचाउन देवताको आह्वान गरिएको र त्यसपछि वर्षा भई जनजीवन सहज बनेको विश्वास गरिन्छ। यही विश्वासले रथयात्राको परम्परा सुरु भएको मानिन्छ।
अभयपुर, दोलखामा मनाइने यो जात्राले पनि त्यही ऐतिहासिक विश्वासलाई निरन्तरता दिँदै आएको छ। जात्राको समयमा सम्पूर्ण क्षेत्र उत्सवमय बन्छ—बाजागाजा,
ध्वजा–पताका, परम्परागत पोशाक र भक्तजनहरूको भीडले वातावरणलाई जीवन्त बनाउँछ। पुराना पुस्ताले सिकाएको संस्कार नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण हुने यो अवसरले समाजमा सांस्कृतिक निरन्तरता कायम राख्छ।
यस तस्बिरमा सानो उमेरमै नेपालको झण्डा समातेको सुसेन श्रेष्ठको भावले देशप्रेम र संस्कृतिप्रतिको सम्मान झल्काउँछ। छेउमा उभिएका सलिन श्रेष्ठको शान्त र जिम्मेवार उपस्थिति भने अभिभावकीय साथ र संरक्षणको प्रतीक बनेको छ। दाइ–भाइबीचको त्यो सानो क्षणले संस्कार, माया र पहिचानको गहिरो सम्बन्धलाई उजागर गर्छ।
समय बित्दै जाँदा यस्ता तस्बिरहरू झन् मूल्यवान् बन्दै जान्छन्। किनकि यिनले केवल अतीतको झल्को मात्र होइन, हाम्रो जरा, हाम्रो संस्कार र हाम्रो पहिचानलाई सधैं ताजा बनाइरहन्छन्। यस्ता अमूल्य सम्झनाले भविष्यमा पनि आफ्नोपन, परम्पराप्रतिको गर्व र आफ्नै इतिहाससँग जोडिएर बाँच्ने प्रेरणा दिन्छ।
