दोलखाको नेवारी भाषामा विद्यावारिधि गर्नुभएकी प्रा. डा. क्यारोल जिनेटी सम्मानित। महेन्द्र श्रेष्ठ शंख ध्वनि अनलाइन दोलखा । दोलखाको मौलिक नेवारी भाषामा विद्यावारिधि (पीएचडी) गर्नुभएकी प्रा. डा. क्यारोल जिनेटीलाई सम्मान गरिएको छ। दोलखा भाषाको अध्ययन तथा अनुसन्धानमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनुभएकी जिनेटीलाई भीमेश्वर नगरपालिकाका प्रमुख ईश्वरनारायण मानन्धर र भीमेश्वर नगरपालिका–२ का वडाध्यक्ष स्टालिन श्रेष्ठले खादा ओढाएर सम्मान गर्नुभएको हो। दोलखाको नेवारी भाषामा विद्यावारिधि गर्नुभएकी जिनेटीले यस भाषाको अध्ययन, अध्यापन र अनुसन्धानलाई विभिन्न विश्वविद्यालयसम्म पुर्याउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभएको छ। उहाँको शैक्षिक योगदानले दोलखाको मौलिक भाषा, साहित्य र संस्कृतिलाई अन्तर्राष्ट्रिय शैक्षिक तथा अनुसन्धानको क्षेत्रमा चिनाउन सहयोग पुगेको मानिन्छ। स्थानीय भाषा र संस्कृतिको…
वरिष्ठ इन्जिनियर आत्माकृष्ण श्रेष्ठद्वारा सुजाता मास्केको पुरस्कारका लागि ७ हजार ५०० रुपैयाँ सहयोग । महेन्द्र श्रेष्ठ / दोलखा दोलखा / दोलखालीको शानका रूपमा परिचित वरिष्ठ इन्जिनियर आत्माकृष्ण श्रेष्ठले भीम माध्यमिक विद्यालयकी सुजाता मास्केलाई प्रदान गरिने ‘अम्बरबहादुर कार्की उत्कृष्ट पुरस्कार’ का लागि नगद ७ हजार ५०० रुपैयाँ सहयोग गर्नुभएको छ। विद्यालयको शैक्षिक क्षेत्रमा पुर्याएको योगदानको मूल्याङ्कन गर्दै सुजाता मास्केलाई उक्त पुरस्कारबाट सम्मानित गर्ने सन्दर्भमा श्रेष्ठले पुरस्कारका लागि आवश्यक रकम उपलब्ध गराउनुभएको हो। शिक्षा समाज विकासको महत्वपूर्ण आधार हो। शैक्षिक क्षेत्रमा योगदान पुर्याउने व्यक्ति तथा प्रतिभालाई सम्मान र प्रोत्साहन गर्न सके विद्यालयको शैक्षिक वातावरण थप उत्साहजनक बन्न सक्छ। यही भावनालाई आत्मसात् गर्दै…
अभयपुरका हाँस्य कलाकार नौराज प्रधान र प्रेमकृष्ण श्रेष्ठ : संस्कृति, अभिनय र समाजसेवाका दुई जीवन्त पात्र। लेखक : महेन्द्र श्रेष्ठ दोलखाको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक शहर अभयपुर केवल मन्दिर, जात्रा, पर्व, गुठी र पुराना बस्तीका कारण मात्र परिचित छैन। यहाँको सामाजिक तथा सांस्कृतिक जीवनलाई पुस्तौँदेखि आफ्नो कला, सिर्जनशीलता, अभिनय र हास्यव्यङ्ग्यमार्फत जीवन्त बनाउँदै आएका स्थानीय प्रतिभाहरूको योगदान पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। अभयपुरका गल्ली, चोक र जात्रामा फैलिने हाँसोभित्र यहाँको इतिहास, संस्कार, सामाजिक जीवन र मौलिक संस्कृति लुकेको पाइन्छ। यिनै स्थानीय सांस्कृतिक प्रतिभामध्ये नौराज प्रधान र प्रेमकृष्ण श्रेष्ठ अभयपुरवासीका लागि परिचित, आत्मीय र बहुआयामिक व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। समाजसेवा, सार्वजनिक जीवन र सामाजिक गतिविधिसँग…
डा. राजेन्द्र विमलको निधनप्रति भीमेश्वर नगरपालिकाद्वारा दुःख व्यक्त दोलखा — भीमेश्वर नगरपालिका र जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाबीचको भगिनी सम्बन्धका प्रेरक व्यक्तित्व, नेपाली तथा मैथिली साहित्यका सशक्त साधक एवं पहाड–तराईबीचको सांस्कृतिक सम्बन्धलाई मजबुत बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनुभएका डा. राजेन्द्र विमलको निधनप्रति भीमेश्वर नगरपालिकाले गहिरो दुःख व्यक्त गरेको छ। डा. विमलको २०८३ साउन २७ गते असामयिक निधन भएको हो। उहाँको निधनले नेपाली तथा मैथिली साहित्य, संस्कृति तथा विशेषगरी भीमेश्वर नगरपालिका र जनकपुरधामबीचको सांस्कृतिक सम्बन्धमा अपूरणीय क्षति पुगेको नगरपालिकाले जनाएको छ। भीमेश्वर नगरपालिकाका तर्फबाट नगर प्रमुख ईश्वरनारायण मानन्धर र नगर उपप्रमुख कमला बस्नेत तथा भीमेश्वर संस्कृति प्रतिष्ठान/मातृ विद्यापति साहित्य प्रतिष्ठानका अध्यक्ष एवं परिवारका तर्फबाट शंकरलाल…
साहित्यिक साधनाको उच्च सम्मान : अग्रज कवि तथा गजलकार जीत कार्की भानु–विद्यापति साहित्य पुरस्कारबाट सम्मानित। महेन्द्र श्रेष्ठ दोलखा/ नेपाली भाषा, साहित्य तथा गजल विधामा दशकौँदेखि निरन्तर सिर्जनशील साधनामा समर्पित अग्रज कवि तथा गजलकार जीत कार्की भानु–विद्यापति साहित्य पुरस्कार–२०८३ बाट सम्मानित हुनुभएको छ। आदिकवि भानुभक्त आचार्यको २१३औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा आयोजित विशेष साहित्यिक समारोहमा उहाँलाई नगद ११ हजार १११ रुपैयाँ, सम्मानपत्र तथा दोसल्लासहित उक्त पुरस्कार प्रदान गरिएको हो। दोलखा संस्कृति प्रतिष्ठानको आयोजनामा सम्पन्न कार्यक्रममा साहित्यकार, शिक्षाविद्, बुद्धिजीवी, पत्रकार, विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधि तथा साहित्यप्रेमीहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रममा नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा पुर्याउँदै आएको योगदानबारे चर्चा गर्दै अग्रज…
नेवारी भाषाको पहिलो नाटक ‘मिसामी’ काठमाडौंमा प्रदर्शन हुँदै काठमाडौं । प्राचीन शहर दोलखाको भाषा, साहित्य, रीतिरिवाज तथा सांस्कृतिक परम्परालाई उजागर गर्ने उद्देश्यले दोलखा नेवारी भाषाको पहिलो नाटक ‘मिसामी’ काठमाडौंमा प्रदर्शन हुने भएको छ। कालिन्चोक युवा क्लबको आयोजनामा वृत्तचित्र (डकुमेन्ट्री) सहित नाटक प्रदर्शन गर्न लागिएको आयोजकले जनाएको छ। कार्यक्रममा दोलखाको भाषा, संस्कृति र परम्परासम्बन्धी विशेष प्रस्तुति समेत रहने बताइएको छ। नाटक प्रदर्शन यही वैशाख २७ गते आइतबार काठमाडौंस्थित QFX सिनेमा, राइजिङ मल, दोस्रो तल्ला, हल नं.–१ दरबारमार्गमा हुने तय गरिएको छ। कार्यक्रम बिहान ११ः३० बजेदेखि सुरु हुनेछ। कार्यक्रमको सह–आयोजकमा द्रालखा गुठी, द्रालखा न्यासमुचा खलक तथा सम्पूर्ण दोलखाली संघसंस्थाहरू रहेका छन्। आयोजकले…
नेवार भाषाका दुई कृतिको भव्य लोकार्पण: स्थानीय भाषा–साहित्य संरक्षणमा महत्वपूर्ण कदम काठमाडौं प्रधान सम्पादक महेन्द्र श्रेष्ठ दोलखा क्षेत्रको स्थानीय भाषा, संस्कृति र साहित्यिक परम्परालाई संरक्षण र विस्तार गर्ने लक्ष्यसहित तयार गरिएको द्वाल्खा नेवार भाषाका दुई महत्वपूर्ण कृतिको आज एक भव्य तथा गरिमामय समारोहका बीच लोकार्पण गरिएको छ। दोलखा साहित्यिक वृत्तमा सक्रिय योगदान पुर्याउँदै आएका स्रष्टा प्रा. डा. श्याम जोशीद्वारा लिखित उपन्यास ‘खोसु दुपानये निबार’ (बादलभित्रको घाम) र कथा सङ्ग्रह ‘थोँसि बोस’ दुबै कृतिले स्थानीय भाषा र साहित्यलाई नयाँ उचाइतर्फ अघि बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। प्रमुख अतिथि बिमला निभा र प्रकाशक शारदा जोशीको विशेष उपस्थिति कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि बिमला निभा तथा…
नेपालको समकालीन साहित्यिक जगत अहिले विविधता, मौलिकता र मातृभाषामा सिर्जनात्मक लेखनको उचाइतर्फ अघि बढिरहेको छ। तर पनि, समुदाय–आधारित भाषिक साहित्यलाई निरन्तर र व्यवस्थित रूपमा अघि बढाउने लेखक दुर्लभै भेटिने परिस्थितिमा प्रा. डा. श्याम जोशीद्वारा लिखित दुलाहा (नेवार) भाषाका दुई महत्वपूर्ण कृति सार्वजनिक हुन लाग्नु स्वयंमा एउटा उल्लेखनीय उपलब्धि बनेको छ। उहाँका समकालीन नयाँ सिर्जना—उपन्यास “खोसु दुपानय निवाःर” र कथा संग्रह “थांसी बोसः”—को लोकार्पण कार्यक्रम छिट्टै हुने तयारी चलिरहेको छ। यस ऐतिहासिक अवसरको प्रमुख आतिथ्य नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका उपकुलपति श्री विमल निभा रहने पक्का भएको छ, जसले समारोहलाई अधिक गरिमामय बनाउने विश्वास गरिएको छ। यी दुई कृतिहरू दुलाहा (नेवार) भाषाको गहिरो संरचना,…
बडादशैंपछि नेपाली जनताको दोस्रो ठूलो चाड तिहारलाई दीपावली पनि भनिन्छ, जसको शाब्दिक अर्थ ‘बत्तीका पङ्क्ति’ हो। यो पर्व कार्तिक (नोभेम्बर) मा पर्छ। दीपावली शब्द दुई सरल शब्दहरूबाट बनेको हो, 'दीपा' जसको अर्थ उज्यालो र 'अवली' भनेको पङ्क्ति हो। यसरी, दीपावली शब्दको अर्थ बत्तीहरूको पङ्क्ति हो। यसकारण यस पर्वमा मानिसहरूले आफ्नो घर अगाडि बत्ती बाल्छन्। नेपालका सबै परम्परागत चाडहरूमा तिहार सबैभन्दा रमाइलो हुन्छ। इतिहासकार डेनिसन रोस्का अनुसार घर र पसलमा बत्ती बाल्ने प्रचलन भनेको उज्यालो र सरसफाइमा मन पराउने धनकी देवी लक्ष्मीलाई प्रसन्न पार्ने हो । यस पर्वको उत्पत्तिको बारेमा धेरै किंवदन्तीहरू छन्। एक किंवदन्ती अनुसार यो पर्व राजा महाबलीको…
– प्रा.ड़ा. श्याम जोशी ०६ कार्तिक, दोलखा । घन्टाको इतिहास धेरै पुरानो भए पनि दोलखामा भने ठुला घण्टाहरु बि. सं. १९०० पछी मात्र स्थापना गरिएको देखिन्छ । भीमेश्वर स्थानमा घण्टा प्रतिस्थापन गर्नेका सन्तानहरुले हाल आएर उसबेलाका झिर्ण घण्टाहरुको स्थानमा नयाँ घण्टा राखेर आफ्ना पुर्खाका पुन्य कामलाइ चिरस्थाई गरेका छन् । केहि बर्ष अघि कर्नेल फ़ौदसिंह क्षेत्रीका सन्तानले यो काम गरेका थिए भने हाल चंद्रबिर बसन्यात क्षेत्रीका सन्तानले गरेका छन् । उहाँहरुको कामले अरुहरुलाई पनि अवश्य प्रेरणा दिने छ । दोलखाको प्रशिद्द भीमेश्वरको शिलारुपी मुर्तिको दायाँ, बायाँ र अघिल्तिर भक्तजनहरुले चढाएका साना घन्टीहरु झुण्डाइएका छन् । भिमेश्वरको मुर्तिमा ढोग्नु अघि धेरैजसोले…
